خونریزی بعد از کشیدن دندان یکی از اتفاقات طبیعی در ساعات اولیه پس از درمان است و بسیاری از افرادی که دندان آنها کشیده یا جراحی شده است، درجاتی از خونابه را تجربه میکنند.
پس از خارج شدن دندان، بدن با تشکیل یک لخته خون در حفره دندان روند ترمیم را آغاز میکند. این لخته برای توقف خونریزی و بهبود زخم، اهمیت زیادی دارد؛بنابراین رعایت مراقبتهای بعد از کشیدن دندان اهمیت زیادی دارد؛ زیرا بسیاری از اقدامات نادرست در ساعات اولیه میتوانند باعث جابهجایی لخته و شروع مجدد خونریزی شوند.
وجود مقدار کمی خون در بزاق یا صورتی شدن بزاق معمولاً جای نگرانی ندارد؛ اما خونریزی فعال و مداوم که با فشار مستقیم کنترل نمیشود نیاز به بررسی دندانپزشک دارد.
اقدام فوری در ۳۰ ثانیه اول خونریزی دندان
اگر محل دندان کشیدهشده در حال خونریزی است:
- بنشینید و سر را بالا نگه دارید.
- یک گاز استریل تمیز را چند لایه کرده و مستقیماً روی محل دندان کشیدهشده قرار دهید.
- گاز را محکم و پیوسته گاز بگیرید و حدود ۳۰ دقیقه آن را برندارید تا مرتب محل را بررسی کنید.
- در این مدت تف نکنید، دهان را شستوشو ندهید و با زبان محل زخم را لمس نکنید.
- اگر پس از فشار مستقیم همچنان خون قرمز و فعال از محل خارج میشود، گاز تازه قرار دهید و فشار را تکرار کنید.
منظور از «اقدام فوری در ۳۰ ثانیه» شروع سریع این مراحل است؛ قرار نیست خونریزی الزاماً ظرف ۳۰ ثانیه متوقف شود.
نکته: اگر با وجود حدود ۳۰ تا ۶۰ دقیقه فشار مستقیم و صحیح، خونریزی فعال ادامه پیدا کرد، با دندانپزشک یا مرکز درمانی تماس بگیرید.
علت خونریزی دندان بعد از کشیدن چیست؟
کشیدن دندان باعث جدا شدن دندان از استخوان و بافتهای اطراف و در نتیجه آسیب کنترلشده به عروق کوچک ناحیه میشود. به همین دلیل مقداری خونریزی بلافاصله بعد از کشیدن دندان، طبیعی است.
در حالت معمول، بدن با تشکیل لخته در محل دندان کشیدهشده، خونریزی را بهتدریج کنترل میکند.
با این حال، بعضی عوامل میتوانند تشکیل لخته را مختل کرده یا باعث خونریزی مجدد شوند، از جمله ای عوامل عبارتند از:
● جابهجا شدن یا از بین رفتن لخته خون
● تف کردن یا شستوشوی شدید دهان
● نوشیدن با نی و ایجاد مکش
● دستکاری محل زخم با زبان یا انگشت
● مصرف غذا یا نوشیدنی بسیار داغ
● سیگار و سایر دخانیات
● فعالیت بدنی شدید
● بعضی بیماریهای زمینهای مرتبط با انعقاد خون
● مصرف برخی داروهای ضد انعقاد یا ضد پلاکت
● پیچیدگی جراحی یا وسعت محل درمان
اگر داروی رقیقکننده خون مانند وارفارین، آپیکسابان، ریواروکسابان، کلوپیدوگرل یا داروهای مشابه مصرف میکنید، آن را خودسرانه قطع نکنید و در صورت خونریزی غیرطبیعی با پزشک یا دندانپزشک خود تماس بگیرید.
خونریزی بعد از کشیدن دندان چقدر طول میکشد؟
مقداری خونریزی یا خونابه در ساعات ابتدایی بعد از کشیدن دندان طبیعی است و باید بهتدریج کاهش پیدا کند.
ممکن است تا مدتی بزاق کمی صورتی یا خونی دیده شود. این حالت با خونریزی فعال تفاوت دارد؛ مخلوط شدن مقدار کمی خون با حجم زیادی از بزاق میتواند ظاهر نگرانکنندهای ایجاد کند، در حالی که مقدار واقعی خون کم است.
آنچه اهمیت دارد روند کاهش خونریزی است.
اگر خون قرمز تازه بهصورت پیوسته از حفره خارج میشود، دهان را پر میکند یا با فشار مستقیم و صحیح کنترل نمیشود، نباید صرفاً منتظر گذشت ۲۴ ساعت بمانید و بهتر است با دندانپزشک تماس بگیرید.
مؤثرترین روشها برای بند آوردن خون دندان کشیدهشده
روشهای اصلی کنترل خونریزی بعد از کشیدن دندان عبارتاند از:
● فشار مستقیم با گاز استریل
● استراحت و بالا نگه داشتن سر
● استفاده از کمپرس سرد در بیرون صورت
● در صورت نیاز استفاده از چای کیسهای مرطوب
● خودداری از تف کردن و استفاده از نی
● خودداری از سیگار و دخانیات
● اجتناب از فعالیت بدنی شدید
● مصرف غذاهای نرم و خنک یا ولرم
● رعایت دقیق توصیههای دندانپزشک
1. استفاده اصولی از گاز استریل؛ مهمترین تکنیک
یکی از مؤثرترین و مهمترین روشهای کنترل خونریزی پس از کشیدن دندان، فشار مستقیم روی محل زخم است.
گاز استریل را چند لایه کرده و مستقیماً روی حفره دندان قرار دهید، سپس دهان را ببندید و آن را با فشار ثابت گاز بگیرید.
بهتر است در این مدت:
● گاز را نجویید.
● مرتب آن را بلند نکنید تا محل را بررسی کنید.
● صحبت را به حداقل برسانید.
● گاز را مستقیماً روی حفره قرار دهید، نه صرفاً بین دندانها.
فشار باید پیوسته و بدون وقفه باشد. بررسی مکرر محل میتواند لخته در حال تشکیل را مختل کند.
در صورت ادامه خونریزی، میتوان گاز تازهای قرار داد و فشار را تکرار کرد.
2. چای کیسهای برای کمک به کنترل خونریزی
اگر با وجود استفاده صحیح از گاز استریل همچنان مقداری خونریزی وجود دارد، استفاده از چای کیسهای سیاه مرطوب میتواند به کنترل آن کمک کند.
«چای موادی دارد که میتوانند باعث جمع شدن رگها و بافتهای محل زخم شوند و به همین دلیل به بند آمدن خون و تشکیل لخته کمک کنند.»
برای استفاده مراحل زیر را دنبال کنید.
- چای کیسهای را با آب مرطوب کنید.
- آب اضافی آن را بگیرید.
- آن را روی محل دندان کشیدهشده قرار دهید.
- مانند گاز استریل، برای حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه با فشار ثابت روی آن گاز بگیرید.
چای کیسهای جایگزین مراجعه پزشکی در خونریزی شدید یا مداوم نیست.
3. کمپرس سرد؛ کمک به کاهش تورم و خونریزی
استفاده از کمپرس سرد روی قسمت خارجی گونه در ساعات اولیه پس از کشیدن یا جراحی دندان میتواند به کاهش تورم و تا حدی کاهش جریان خون موضعی کمک کند.
یخ را مستقیماً روی پوست یا داخل حفره دندان قرار ندهید.
میتوانید یخ یا کمپرس سرد را داخل پارچهای تمیز بپیچید و برای دورههای کوتاه روی قسمت خارجی صورت، نزدیک محل درمان قرار دهید.
مهمترین روش برای بند آوردن خون همچنان فشار مستقیم با گاز استریل است و کمپرس سرد نقش کمکی دارد.
4. زاویه مناسب سر هنگام خواب و استراحت
یکی از توصیههای ساده بعد از کشیدن دندان، بالا نگه داشتن سر هنگام استراحت است.
بهتر است در ساعات ابتدایی:
● در وضعیت نشسته یا نیمهنشسته استراحت کنید.
● هنگام خواب از یک یا چند بالش برای بالاتر قرار گرفتن سر استفاده کنید.
● بلافاصله پس از درمان کاملاً صاف و بدون ارتفاع مناسب دراز نکشید.
● از خم شدن طولانیمدت خودداری کنید.
استراحت کافی و جلوگیری از فعالیتهایی که فشار خون را افزایش میدهند میتواند به پایداری لخته کمک کند.
5.استفاده از داروهای بند آورنده خونریزی
در برخی شرایط دندانپزشک ممکن است از مواد یا داروهای موضعی برای کنترل خونریزی استفاده کند.
این مواد بیشتر در شرایط خاص و بر اساس وضعیت بیمار انتخاب میشوند و نباید داروی بندآورنده خونریزی را بدون توصیه پزشک یا دندانپزشک مصرف کرد.
افرادی که اختلال انعقادی دارند یا داروهای ضد انعقاد و ضد پلاکت مصرف میکنند باید حتماً این موضوع را به دندانپزشک اطلاع دهند.
همچنین داروهای رقیقکننده خون را نباید برای جلوگیری یا کنترل خونریزی دندان خودسرانه قطع کرد.
6.خودداری از فعالیتهای شدید
فعالیت شدید میتواند ضربان قلب و فشار خون را افزایش دهد و احتمال خونریزی مجدد محل کشیدن دندان را بیشتر کند.
بهتر است حداقل در روز اول و بسته به نوع جراحی و توصیه دندانپزشک، از موارد زیر خودداری کنید:
● ورزش سنگین
● باشگاه
● دویدن
● بلند کردن اجسام سنگین
● فعالیتهایی که نیاز به خم شدن مکرر دارند
در جراحیهای پیچیدهتر ممکن است دندانپزشک مدت بیشتری محدودیت فعالیت توصیه کند.
اشتباهات رایجی که خونریزی را بدتر میکنند
بخش قابلتوجهی از خونریزیهای مجدد بعد از کشیدن دندان به دلیل جابهجا شدن لخته ایجاد میشوند.
تف کردن مکرر
تف کردن فشار منفی و حرکت در دهان ایجاد میکند و ممکن است لخته را جابهجا کند.
وجود مقدار کمی خونابه در بزاق طبیعی است و بهتر است مرتب آن را تف نکنید.
شستوشوی شدید دهان
در ۲۴ ساعت اول نباید دهان را با شدت شستوشو داد. شستوشوی زودهنگام میتواند لخته خون را از حفره جدا کند.
پس از ۲۴ ساعت، در صورت توصیه دندانپزشک، میتوان شستوشوی ملایم را آغاز کرد.
استفاده از نی
مکیدن با نی میتواند در دهان فشار منفی ایجاد کند و لخته را جابهجا کند.
دستکاری محل زخم
به محل کشیدن دندان با زبان، انگشت، مسواک یا اشیای دیگر دست نزنید.
سیگار و دخانیات
استعمال دخانیات روند ترمیم را مختل میکند و خطر عوارضی مانند درای ساکت یا حفره خشک دندان را افزایش میدهد.
بهتر است حداقل ۴۸ ساعت و ترجیحاً طبق توصیه دندانپزشک برای مدت بیشتری از سیگار و سایر دخانیات خودداری کنید.
غذا و نوشیدنی بسیار داغ
گرما میتواند جریان خون موضعی را افزایش دهد و احتمال خونریزی مجدد را بیشتر کند.
ورزش و فعالیت شدید
فعالیت فیزیکی سنگین در ساعات اولیه میتواند دوباره باعث شروع خونریزی شود.
بعد از کشیدن دندان چی بخوریم تا خونش بند بیاد؟
هیچ ماده غذایی بهتنهایی جای فشار مستقیم با گاز استریل را برای کنترل خونریزی نمیگیرد.
هدف اصلی رژیم غذایی در ساعات اولیه، جلوگیری از آسیب به لخته خون است.
غذاهای نرم، خنک یا ولرم معمولاً انتخاب مناسبتری هستند، مانند:
● ماست
● پوره سیبزمینی
● تخممرغ نرم
● سوپ ولرم
● غذاهای نرم و لهشده
● مایعات خنک یا ولرم
غذا را ترجیحاً با سمت مقابل محل کشیدن دندان بجوید.
در ساعات و روزهای ابتدایی بهتر است از موارد زیر پرهیز شود:
● غذاهای بسیار داغ
● مواد غذایی سفت و ترد
● خوراکیهایی که ذرات ریز آنها وارد حفره میشود
● نوشیدنی با نی
● الکل
● غذاهایی که نیاز به جویدن شدید دارند
نیازی نیست برای ۷۲ ساعت فقط غذاهای آبکی مصرف کنید؛ نرم بودن و آسیب نزدن به محل زخم مهمتر از صرفاً مایع بودن غذا است.
عوارض قورت دادن خون دندان کشیدهشده
مقدار کمی خون مخلوط با بزاق پس از کشیدن دندان طبیعی است و معمولاً مشکلی ایجاد نمیکند. در واقع تف کردن مکرر میتواند لخته را جابهجا کند و خونریزی را بیشتر کند.
اما بلع مقدار زیاد خون میتواند معده را تحریک کرده و باعث:
● تهوع
● احساس ناراحتی معده
● استفراغ
شود.
بنابراین هدف این نیست که حجم زیادی از خون را قورت دهید. اگر خون بهاندازهای است که مرتب در دهان جمع میشود یا مجبور هستید مقدار زیادی از آن را ببلعید، این وضعیت میتواند نشاندهنده خونریزی فعال باشد و باید بررسی شود.
چه زمانی خونریزی دندان خطرناک است؟
خونابه خفیف با خونریزی فعال تفاوت دارد.
در شرایط زیر با دندانپزشک یا جراح خود سریع تماس بگیرید:
● خون قرمز تازه با وجود فشار مستقیم صحیح همچنان ادامه دارد.
● پس از ۳۰ دقیقه فشار پیوسته بهتر نشده و پس از تکرار فشار نیز متوقف نمیشود.
● خون بهطور مداوم در دهان جمع میشود.
● گاز استریل بهسرعت و مکرراً کاملاً از خون اشباع میشود.
● خونریزی پس از کاهش دوباره بهشدت شروع شده است.
● داروی ضدانعقاد یا ضدپلاکت مصرف میکنید و خونریزی قابلکنترل نیست.
● سابقه اختلال انعقادی یا بیماری مرتبط با خونریزی دارید.
چه زمانی به اورژانس برویم؟
اگر خونریزی شدید و غیرقابلکنترل است و امکان دسترسی سریع به دندانپزشک یا جراح وجود ندارد، مراجعه به مرکز اورژانس لازم است.
همچنین در صورت همراه شدن خونریزی با علائمی مانند:
● سرگیجه یا ضعف شدید
● احساس غش یا از دست دادن هوشیاری
● مشکل در تنفس
● مشکل قابلتوجه در بلع به دلیل تجمع خون
● خونریزی بسیار زیاد و پیوسته
باید فوراً برای دریافت مراقبت پزشکی اقدام کرد.
تا زمان دریافت مراقبت، گاز تمیز را روی حفره نگه داشته و فشار مستقیم و پیوسته وارد کنید.
زمان بهبودی کشیدن دندان چند روز است؟
زمان بهبودی پس از کشیدن دندان بسته به عواملی مانند نوع کشیدن دندان، محل آن، پیچیدگی جراحی و وضعیت عمومی فرد متفاوت است.
در بسیاری از افراد، درد و ناراحتی طی چند روز اول رو به کاهش میرود، اما بسته شدن کامل بافتهای محل کشیدن دندان به زمان بیشتری نیاز دارد. مدت زمان بهبودی و کاهش خونریزی به نوع کشیدن دندان هم وابستگی زیادی دارد. در ادامه انواع کشیدن دندان و مدت زمان بهبودی را شرح میدهیم.
کشیدن ساده دندان
در کشیدن ساده، معمولاً ناراحتی و تورم کمتر است و فرد سریعتر به فعالیتهای روزمره برمیگردد.
خونریزی فعال باید در ساعات اولیه کنترل شود، هرچند وجود مقدار کمی خونابه در بزاق ممکن است برای مدتی ادامه داشته باشد.
کشیدن دندان با جراحی؛ مانند برخی دندانهای عقل
در کشیدنهای پیچیدهتر، مانند کشیدن دندان عقل ممکن است درد، تورم و کبودی بیشتری وجود داشته باشد.
تورم اغلب طی دو تا سه روز ابتدایی بیشتر میشود و سپس بهتدریج کاهش پیدا میکند. بهبود کامل بافتها ممکن است چند هفته طول بکشد.
پیروی از مراقبتهای توصیهشده توسط دندانپزشک نقش مهمی در روند بهبودی دارد.
در صورت ادامه خونریزی چه اقدامی انجام دهیم؟
اگر خونریزی دوباره شروع شد:
- در حالت نشسته قرار بگیرید.
- یک گاز استریل تازه را مستقیماً روی حفره قرار دهید.
- حدود ۳۰ دقیقه بدون برداشتن گاز، فشار ثابت وارد کنید.
- در این مدت صحبت نکنید و محل را بررسی نکنید.
- از تف کردن، شستوشوی دهان و نوشیدن با نی خودداری کنید.
- اگر همچنان خونریزی فعال وجود داشت، فشار را با گاز تازه تکرار کنید.
اگر پس از این اقدامات خونریزی فعال کنترل نشد، با دندانپزشک یا جراح تماس بگیرید.
در بیمارانی که داروی رقیقکننده خون مصرف میکنند، دارو نباید بدون دستور پزشک قطع شود.
جمع بندی
مقداری خونابه بعد از کشیدن دندان، بخشی طبیعی از روند ترمیم است و در اکثر موارد با تشکیل لخته و رعایت مراقبتهای اولیه کاهش پیدا میکند.
مؤثرترین اقدام برای کنترل خونریزی، قرار دادن گاز استریل مستقیماً روی حفره و وارد کردن فشار پیوسته است. خودداری از تف کردن، شستوشوی شدید، سیگار، استفاده از نی و فعالیت سنگین نیز به حفظ لخته کمک میکند.
در مقابل، اگر خونریزی بهصورت خون قرمز و فعال ادامه دارد و با فشار مستقیم کنترل نمیشود، مراجعه یا تماس با دندانپزشک را به تعویق نیندازید.
سوالات متداول درباره خونریزی بعد از کشیدن دندان
علت بند نیامدن خون دندان کشیدهشده چیست؟
شایعترین علتها شامل جابهجایی لخته خون، فشار ناکافی روی محل، تف کردن یا شستوشوی دهان، استفاده از نی، سیگار، فعالیت شدید و دستکاری حفره هستند.
مصرف داروهای ضدانعقاد و ضدپلاکت، برخی اختلالات انعقادی و پیچیدگی جراحی نیز میتوانند باعث طولانیتر شدن خونریزی شوند.
اگر خونریزی فعال با فشار مستقیم صحیح کنترل نمیشود، باید توسط دندانپزشک بررسی شود.
آیا تف کردن باعث تشدید خونریزی میشود؟
بله. تف کردن میتواند لختهای را که در حفره دندان تشکیل شده جابهجا کند و باعث شروع مجدد خونریزی شود. به همین دلیل در ۲۴ ساعت اول بهتر است از تف کردن و شستوشوی شدید دهان خودداری شود.
کشیدن سیگار چه تأثیری بر روند قطع خونریزی دارد؟
سیگار و سایر محصولات دخانی روند ترمیم زخم را مختل کرده و احتمال مشکلات بعد از کشیدن دندان، از جمله آسیب به لخته و حفره خشک، را افزایش میدهند.
بهتر است حداقل ۴۸ ساعت پس از کشیدن دندان سیگار مصرف نشود و در صورت امکان این مدت بیشتر باشد.
آیا کنده شدن لخته خون خطرناک است؟
لخته خون نقش مهمی در محافظت از حفره و شروع ترمیم دارد. جابهجا شدن یا از بین رفتن زودهنگام آن میتواند باعث شروع مجدد خونریزی و افزایش احتمال بروز حفره خشک شود.
به همین دلیل نباید محل کشیدن دندان را با زبان، انگشت، مسواک یا اشیای دیگر دستکاری کرد.
خونریزی کشیدن دندان چقدر طول میکشد؟
خونریزی فعال معمولاً باید در ساعات اولیه بهتدریج کاهش پیدا کند. ممکن است مقدار کمی خون با بزاق مخلوط شده و برای مدتی بزاق را صورتی کند.
اگر خون قرمز تازه با وجود فشار مستقیم همچنان ادامه دارد، باید با دندانپزشک تماس گرفت.
آیا میتوان خونریزی دندان را با چای کیسهای متوقف کرد؟
چای کیسهای سیاه مرطوب به دلیل داشتن ترکیبات تاننی میتواند در کنار فشار مستقیم به کنترل خونریزی کمک کند.
با این حال، در صورت خونریزی شدید یا مداوم نباید مراجعه به دندانپزشک را با این روش به تأخیر انداخت.
آیا مصرف داروهای رقیقکننده خون باعث ادامه خونریزی میشود؟
بعضی داروهای ضدانعقاد یا ضدپلاکت میتوانند مدت خونریزی را افزایش دهند، اما نباید این داروها را خودسرانه قطع کرد.
اگر چنین دارویی مصرف میکنید و خونریزی بعد از کشیدن دندان کنترل نمیشود، با دندانپزشک و در صورت نیاز پزشک معالج خود تماس بگیرید.
